HMGS SORULARI ve TÜM DEĞERLENDİRMELER

HMGS ANAYASA HUKUKU SORULARININ ÇÖZÜMLERİ

1-) 1982 Anayasası'nın 94. maddesine göre TBMM Başkanlık seçiminde ikinci turda üye tam sayısının üçte ikisi (400 oy) sağlanamadığı için üçüncü tura geçilir. Üçüncü turda tüm adaylar katılabilir. Bu turda da aynı oylar alındığı takdirde üye tam sayısının salt çoğunluğunu (301) sağlayan aday seçilmiş olur.
Doğru seçenek B'dir.

2-) Türkiye Büyük Millet Meclisi, yapacağı seçimler dahil bütün işlerinde üye tamsayısının en az üçte biri ile toplanır. Türkiye Büyük Millet Meclisi, Anayasada başkaca bir hüküm yoksa toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar verir; ancak karar yeter sayısı hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamaz.
Doğru cevap C (151)

3-) Temsilcilerin azli, seçmenler tarafından seçilmiş temsilcilerin görev süreleri dolmadan görevden alınmasını mümkün kılan doğrudan demokrasi aracıdır. Halkın imzasıyla milletvekillerinin görevine toplu olarak son verilebilmesi, temsilcilerin azli mekanizmasının benimsendiğini gösterir.
Doğru cevap C'dir.

4-) Anayasa Mahkemesi kararında insan haklarına saygı, bütün işlem ve eylemlerin yargı denetimine tabi olması ve hukuk kuralları içinde kalınması vurgulanmaktadır. Tüm bu unsurlar hukuk devleti ilkesinin temel gereklerini oluşturur.
Doğru cevap C'dir.

5-) İlk maddede geçen "madde ve fıkra sayılarının çok fazla olması" ifadesi, her konuyu en ince ayrıntısına kadar düzenleyen Kazuistik (Ayrıntıcı) anayasa tanımına karşılık gelir. İkinci maddede belirtilen "ülkenin gerçek durumunu yansıtmayan ve uygulamada riayet edilmeyen" anayasa tanımı, sadece kağıt üzerinde kalan Sözde anayasa kavramını ifade eder. Üçüncü maddede yer alan "konuların genel hatlarıyla kaleme alınması ve detayların kanuna bırakılması" ise kısa ve öz olan Çerçeve anayasa türünü açıklar.
Doğru cevap D'dir.

6-) Anayasa'nın 148. maddesine göre Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesi'nde yargılanacaklar arasında Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Başsavcıvekili de sayılmaktadır. Diğer şıklardaki kişiler bu kapsamda değildir.
Doğru cevap E'dir.

HMGS ANAYASA YARGISI SORULARININ ÇÖZÜMLERİ

7-) Mahkeme, bilgi ve belge taleplerini belirtilen süre içinde yerine getirmeyenler hakkında kural olarak doğrudan soruşturma yapamaz: Bu ifade yanlıştır. Kanunun 55. maddesinin 5. fıkrasına göre; istenen bilgi ve belgeleri süresi içinde haklı bir neden olmaksızın vermeyenler hakkında mahkemece doğrudan doğruya soruşturma açılması için ilgili kurumun disiplin amirine veya Cumhuriyet başsavcılığına bildirim yapılır. Mahkeme kendi bünyesinde bir ceza soruşturması yürütmese de süreci doğrudan başlatma yetkisine sahiptir.

Doğru cevap B'dir.

 

8-) Bireysel başvuru yolu, yalnızca somut işlem ve eylemlerden kaynaklanan ihlaller için açıktır; düzenleyici idari işlemler (genel ve soyut nitelikteki işlemler) aleyhine doğrudan bireysel başvuru yapılamaz. Bu nedenle A seçeneği yanlıştır. Doğru cevap A'dır.

 

9-) 6216 sayılı Kanun'a göre Anayasa Mahkemesi üyeleri oylamalarda çekimser oy kullanamaz; ret veya kabul oyu kullanmak zorundadırlar. Bu nedenle C seçeneği yanlıştır. Doğru cevap C'dir.

 

HMGS İDARE HUKUKU SORULARININ ÇÖZÜMLERİ

10-) 657 sayılı DMK'nın 137. maddesinde tanımlanan görevden uzaklaştırma; kamu hizmetlerinin gerektirdiği durumlarda memurun görevinin başında kalmasının sakıncalı görüldüğü hâllerde uygulanan ihtiyati bir tedbirdir. Disiplin cezası değil, geçici bir idari tedbirdir. Doğru cevap D'dir.


11-) Anayasa m.46'ya göre: I. Küçük çiftçiye ait taşınmazların kamulaştırılamayacağı yönünde genel bir kural yoktur (yanlış). 

II. Kıyı ve turizm amaçlı kamulaştırmalarda taksitli ödeme öngörülebilir (doğru). 

III. Ödenmemiş kamulaştırma bedellerine devlet alacakları için öngörülen en yüksek faiz uygulanır (doğru). 

Doğru cevap D'dir (II ve III)


12-) 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 18. maddesi uyarınca belediyenin borçlanmasına karar verme yetkisi belediye meclisine aittir. Borçlanma kararı, belediye meclisinin münhasır görev ve yetkileri arasında sayılmıştır. Doğru cevap B'dir.


13-) 657 sayılı DMK m.98'e göre memurluğa alınma şartlarından birini sonradan kaybeden kişinin memuriyeti sona erer. Rüşvet suçundan mahkûmiyet, memuriyetin koşullarından olan 'affa uğramış olsa bile devlet memurluğundan çıkarılmayı gerektiren bir suçtan mahkûm olmamak' şartının ortadan kalkması anlamına gelir. Bu durum koşullarda eksiklik olarak adlandırılır. Doğru cevap A'dır.


14-) İdare hukukunun kurallarının önemli bir kısmının yargı kararları (içtihat) yoluyla oluşturulması ve geliştirilmesi, bu hukuk dalının içtihadi niteliğini ortaya koymaktadır. Fransız Danıştayı'nın yarattığı ilkeler bu özelliğin en belirgin örneğidir. Doğru cevap A'dır.

 

15-) Kamu hizmetinin süreklilik ilkesi; kamu hizmetlerinin kesintisiz olarak yürütülmesini gerektirir. Devlet mallarının haczi, kamu hizmetlerinin ifa araçlarını ortadan kaldıracağından hizmetin sürekliliğini tehlikeye atar. Doğru cevap A'dır.

 

HMGS İDARİ YARGILAMA HUKUKU SORULARININ ÇÖZÜMLERİ

 

16-) 2577 sayılı İYUK'un 17. maddesine göre duruşmalarda savcı bulunması zorunluluğu yalnızca Danıştay'daki duruşmalar için öngörülmüştür. İdare ve vergi mahkemelerindeki duruşmalarda savcının bulunması zorunlu değildir. Doğru cevap A'dır

 

17-) İptal davası açılabilmesi için işlemin 'kesin ve yürütülmesi zorunlu' nitelikte olması gerekir. İç düzenleme niteliğindeki dekanlık işlemi kesin ve icrai bir işlem olmadığından mahkeme, ilk incelemede dilekçeyi esastan reddetmelidir. Kesin ve yürütülmesi zorunlu olmayan işlemlere karşı açılan davalar dilekçenin reddi kararıyla sonuçlanır. Doğru cevap E'dir.

 

18-) I. Öncül Yanlıştır: İdari yargıda taşınmaz mallara ilişkin uyuşmazlıklarda yetkili mahkeme, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir (İYUK m. 34). Olayda taşınmaz Kayseri'dedir, dolayısıyla yetkili mahkeme Kayseri İdare Mahkemesidir.

       II. Öncül Yanlıştır: Davacı adresini değiştirir ve yeni adresini bildirmezse, tebligatlar eski adrese yapılır. Eğer tebligat yapılamazsa, dosya işlemden kaldırılmaz; ilanen tebligat yoluna gidilir veya tebligat kanunu hükümleri uygulanır. Dosyanın işlemden kaldırılması süreci bu durumla örtüşmez.

      III. Öncül Doğrudur: İYUK'un 26. maddesinin 3. fıkrasına göre; davacının gösterdiği adrese tebligat yapılamaması halinde, yeni adresin bildirilmesine kadar dava dosyası işlemden kaldırılır. Eğer bu süre zarfında verilmiş bir yürütmenin durdurulması (YD) kararı varsa, dosyanın işlemden kaldırılmasıyla birlikte bu karar kendiliğinden hükümsüz kalır.

Doğru cevap C'dir.


HMGS İCRA İFLAS HUKUKU SORULARININ ÇÖZÜMLERİ

70-) A) Bono ilam niteliğinde değildir.
       B) Kambiyo senetlerine mahsus haciz yolunda itiraz süresi 5 gündür 
       C) Konut hacizlerinde İcra Mahkemesinden onay almak gerekirken iş yeri hacizlerinde onaya gerek yoktur.
       E) Şikâyet kural olarak icra işlemlerini durdurmaz 

71-)  İİK m.40'a göre bölge adliye mahkemesinin ilk derece mahkemesi kararını kaldırması hâlinde icra işlemleri olduğu yerde durur; yani takibin düşmesi, feragati, kapatılması veya takibin iptali yapılmaz, ancak devam da edemez. Doğru cevap A'dır.

72-) I. Yabancı devletlerin dokunulmazlığı ilkesi gereği, yabancı devlet aleyhine ilamsız icra takibi yapılamaz (I doğru). 
       II. İdari yargının görev alanına giren alacaklar için adli yargı yolu ve dolayısıyla ilamsız icra takibi mümkün değildir (II doğru). 
      III. Senet borçlusunun kamu görevlisi olması ilamsız takibe engel değildir
İlamlı icranın alacak konusu para, teminat ve para dışı alacaklardır.
Altın alacaklarında, yabancı devletlere karşı başlatılacak takiplerde, İdari yargının görev alanına giren konularda ve para dışı alacaklarda ancak ilamlı icra ile takip başlatılabilir.

73-) Takip kesinleştikten sonra borcun İtfa edilmesi veya zamanaşımı uğraması nedeniyle İcra mahkemesinden takibin iptali istenir. Takibin iptali İtfa nedeniyle olmuşsa belgelendirilmek şarttır. Zamanaşımı durumunda belgelendirmeye gerek olmaksızın takibin iptali istenir. Bu hak paraların paylaştırılmasına kadar süreye tabi olmaksızın kullanılabilir.
İİK m.71'e göre borcunu ödediğini noter onaylı belgeyle ispat eden borçlu, icra mahkemesine başvurarak takibin iptalini isteyebilir. 

74-) İflasa karar veren, kapatan ve kaldıran Asliye ticaret mahkemesidir.  Kambiyo senetlerine özgü iflas yolundaki şikâyet ve itirazları karara bağlayan Asliye Ticaret mahkemnesidir.
I. İflasın kaldırılması kararı (I doğru)  
III. kambiyo senetlerine özgü iflas yolundaki şikâyetleri inceleme (III doğru)
II. İflas idaresi üyelerini seçmek Asliye Ticaret mahkemesinin görev alanına girmez.

75-) Borçlu, mahkemenin izni dışında mühlet kararından itibaren rehin tesis edemez, kefil olamaz ve ivazsız tasarruflarda bulunamaz; taşınmazını, işletmenin faaliyetinin devamı için önem arz eden taşınırını ve işletmenin devamlı tesisatını devredemez ve takyit edemez. Aksi hâlde yapılan işlemler hükümsüzdür. (m. 297)
Şirketin kasasına girecek alacaklar için her türlü takip ve alacak davası açabilir. Bu işlem konkordatonun amacına (borçların ödenmesi ve mali durumun iyileştirilmesi uygun olduğundan yasak kapsamında değildir.)



HMGS İŞ VE SOSYAL GÜVENLİK HUKUKU SORULARININ ÇÖZÜMLERİ

 

91-) 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.11'e göre işe iade davası açılabilmesi için öncelikle fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurulması zorunludur. Arabuluculuk dava şartıdır.
Doğru cevap A'dır.

 

92-) 6356 sayılı Kanun m.17'ye göre işçi aynı anda yalnızca bir sendikaya üye olabilir. Ancak aynı anda aynı işkolunda birden fazla işverenin yanında çalışan işçiler birden çok sendikaya üye olabilirler.
Doğru cevap C'dir.

 

93-) İş Kanunu m.68'e göre ara dinlenme süreleri günlük çalışma süresinden sayılmaz; ücrete esas süre hesabına dahil edilmez.
Doğru cevap E'dir.

94-) İş Kanunu m.25/I-b'ye göre işçinin hastalığı, kazası, doğumu veya gebeliği nedeniyle çalışamaması hâlinde işveren, bildirim sürelerine 6 hafta eklenen süreyi aşan devamsızlıklarda iş sözleşmesini feshedebilir. 1 yıllık kıdemi olan işçi için bildirim süresi 4 haftadır; 4+6=10 hafta.
Doğru cevap D'dir.

 

95-) İş Kanunu m.16'ya göre takım sözleşmesi: yazılı yapılması zorunludur (II doğru) ve takım kılavuzu aracılığıyla kurulur (III doğru). I yanlıştır: bireysel ücretlerin ayrı ayrı gösterilmesi gerekir, toplu değil. Doğru cevap E'dir.

 

96-) 5510 sayılı Kanun m.16'ya göre iş kazası ve meslek hastalığı sigortasından sağlanan yardımlar:
Geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri, ölüm geliri (hak sahiplerine - III doğru),
cenaze ödeneği (II doğru) ve evlenme ödeneğidir. Toptan ödeme (I) ayrı bir düzenlemedir.
Doğru cevap D'dir.


HMGS VERGİ HUKUKU SORULARININ ÇÖZÜMLERİ

97-) VUK m.172 vd.'na göre defter tutma yükümlülüğü: ticaret ve sanat erbabı, ticaret şirketleri, itibarıyla ticari işletme sayılan dernekler ve serbest meslek erbabı. Serbest meslek erbabı serbest meslek kazanç defteri tutmak zorundadır. Diğerleri defter tutma yükümlüsü değildir. 

Doğru cevap C'dir.


98-) Vergi ziyaı, mükellefin veya sorumlunun vergilendirme ile ilgili ödevlerini zamanında yerine getirmemesi veya eksik yerine getirmesi yüzünden, verginin zamanında tahakkuk ettirilmemesini veya eksik tahakkuk ettirilmesini ifade eder. Bu nedenle; verginin eksik tahakkuk ettirilmesi (I) ve haksız yere geri verilmesi (II) vergi ziyaı doğurur. Geç tahsil (III) ise gecikme zammı ve faizine konu olur, ancak verginin ziyaından farklıdır. 

Doğru cevap C'dir.

99-) VUK m.18'e göre: Süre gün olarak belli edilmişse başladığı gün hesaba katılmaz (I doğru). Resmi tatil günleri süreye dahildir (II yanlış). Sürenin bittiği ayda başlangıç gününe karşılık gün yoksa süre ayın son günü biter (III doğru). 

Doğru cevap D'dir.


100-) GVK m.80 vd.'na göre ivazsız iktisap hâlleri hariç, edinimden 5 yıl içinde yapılan taşınmaz satışından elde edilen kazanç değer artış kazancı olarak vergilendirilir. A, 01.02.2022'de aldığı evi 01.06.2025'te (3 yıldan kısa sürede) satmıştır; bu nedenle değer artış kazancı söz konusudur. 

Doğru cevap D'dir.


101-) GVK m.37'ye göre gayrimenkullerin alım, satım ve inşa işleriyle devamlı olarak uğraşılması hâlinde elde edilen gelir ticari kazanç sayılır. Devamlılık ve ticarîlik unsuru burada belirleyicidir. 

Doğru cevap B'dir.


102-) KDVK m.10'a göre vergiyi doğuran olay; hizmetin ifası ile gerçekleşir. Ödemenin ileriki tarihte yapılacak olması vergiyi doğuran olayın gerçekleştiği tarihi değiştirmez. Muayene 25.10.2025'te yapıldığından vergiyi doğuran olay bu tarihte gerçekleşmiştir. 

Doğru cevap A'dır.


HMGS AVUKATLIK HUKUKU SORULARININ ÇÖZÜMLERİ

103-) Avukatlık Kanunu m.11 ve 12'ye göre esnaflık avukatlıkla bağdaşmayan işler arasındadır (I bağdaşmaz). Tahkimde hakemlik (II) ve belediye meclisi üyeliği (III) ise avukatlıkla birleştirilebilir. 
Doğru cevap D'dir.

104-) Avukatlık Kanunu m.55'e göre reklam yasağı tüm avukatlar ile avukatlık büroları ve ortaklıkları için geçerlidir (II yanlış). I ve III ise kanunun öngördüğü yasaklardır. 
Doğru cevap D'dir.

105-) Avukatlık Kanunu m.76 vd. uyarınca avukatlar, baroları adına uluslararası mesleki toplantılara katılmak için Adalet Bakanlığı'na bilgi vermek zorundadırlar. 
Doğru cevap C'dir.

HMGS HUKUK FELSEFESİ VE HUKUK SOSYOLOJİSİ SORULARININ ÇÖZÜMLERİ

106-) 'İnsan doğası gereği siyasal bir hayvandır (zoon politikon)' görüşü ve 'Politika' adlı eseri Aristoteles'e aittir. Platon'un öğrencisi olan Aristoteles, devletin insan doğasından kaynaklandığını ve toplumsal yaşamın zorunlu olduğunu savunmuştur. 
Doğru cevap C'dir.

107-) 'Kanunların Ruhu Üzerine' (De l'Esprit des Lois, 1748) eseri Montesquieu'ya aittir. Bu eserde kanunları coğrafi, iklimsel ve toplumsal koşullarla ilişkilendirmiş ve yasama-yürütme-yargı güçlerinin ayrılması gerektiğini savunmuştur. 
Doğru cevap C'dir.

108-) Bentham'ın faydacı felsefesine göre ceza politikası bireysel ve toplumsal faydayı gözetmelidir. 'Bireysel menfaatlerin ihmal edilmesi' görüşü Bentham'ın düşüncesiyle tamamen çelişir; çünkü Bentham, azami mutluluğu (en fazla kişiye en fazla mutluluk) hedefler. 
Doğru cevap E'dir.

HMGS TÜRK HUKUK TARİHİ SORULARININ ÇÖZÜMLERİ

109-) Kassam, Osmanlı döneminde ölen kişilerin terekesini (miras mallarını) İslam hukuku ilkelerine göre mirasçılar arasında taksim eden görevlidir. Miras uyuşmazlıklarında yerinde inceleme yetkisi de bulunmaktaydı. 
Doğru cevap A'dır.

110-) 1927 yılında yürürlüğe giren Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanunu (HUMK), İsviçre'nin Neuchatel Kantonu Kanunu esas alınarak hazırlanmıştır. Atatürk döneminde gerçekleştirilen hukuk reformlarının önemli parçalarından biridir. 
Doğru cevap B'dir.

111-) Mecelle m.21'deki 'memnu' ifadesi Arapça kökenli olup 'yasak olan' anlamına gelir. Hüküm şu anlama gelir: Zorunluluk (zaruret) hâlleri, normalde yasak olan şeyleri mübah (caiz) kılar. 
Doğru cevap A'dır.


HMGS MİLLETLERARASI HUKUK SORULARININ ÇÖZÜMLERİ

112-) Uluslararası hukukta zımni tanıma; diplomatik ilişki kurma, andlaşma yapma, konsolos kabul etme ve bağımsızlık törenlerine katılma gibi eylemlerle gerçekleşebilir. Aynı uluslararası konferansa katılmak ise çoğu zaman zorunlu bir durum olup tanıma iradesini yansıtmaz; bu nedenle örtülü tanımaya örnek gösterilemez. Nitekim aynı konferansa katılım sağlayan devletin konferans sonrası aynı yönde fikir beyan etme ya da ortak metinlere imza atarak katılma zorunluluğu da mevcut değildir. 
Doğru cevap A'dır.

113-) 1969 Viyana Sözleşmesi m.53'e göre andlaşmanın yapıldığı tarihte mevcut olan bir jus cogens normuyla çatışan andlaşma mutlak butlanla batıl (void) sayılır. Bu geçersizlik kesin niteliktedir ve geriye dönük (madde 71’e göre başından itibaren hükümsüz)  etkilidir. 
Doğru cevap E'dir.

114-) UAD Statüsü m.38'e göre uluslararası hukukun asli kaynakları: (1) uluslararası andlaşmalar, (2) uluslararası örf ve âdet ve (3) hukukun genel ilkeleridir. Yargı kararları ve doktrin ise tali (yardımcı) kaynaklar niteliğindedir; hukuku tespit etmeye yardımcı olur, fakat bağımsız kaynak değildir. 
Doğru cevap D'dir.

115-) 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m.29'a göre vatandaşlığın kaybettirilmesi Cumhurbaşkanı kararıyla gerçekleşir ve bu karar Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren hüküm ifade eder. 
Doğru cevap C'dir.

116-) 6458 sayılı Kanun m.11 vd. uyarınca pasaport ve vize konularında düzenleme yapma, andlaşma akdetme, vize muafiyeti tanıma ve giriş kısıtlaması getirme yetkileri Cumhurbaşkanı'na aittir.
Doğru cevap B'dir.

117-) MÖHUK m.20 uyarınca miras ilişkilerinde kural olarak ölenin milli hukuku uygulanır. Türkiye'de bulunan mirasçısız tereke ise Türk Devleti'ne kalır; yabancı devlete değil. Bu nedenle D seçeneği yanlıştır.
Doğru cevap D'dir.

HMGS GENEL KAMU HUKUKU SORULARININ ÇÖZÜMLERİ

118-) AİHM'de bireysel başvuru yapılabilmesi için devletin ilgili protokolü hem imzalayıp hem de onaylamış olması gerekir. Salt imza, bağlayıcı yükümlülük doğurmaz; onay ve onaylandığına yönelik yazılı beyan genel sekretere tevdi edilmesi zorunludur. A Devleti 1. Ek Protokol'ü onaylamadığından bu protokoldeki haklara ilişkin başvurular konu (bu protokolde yer alan haklar dava konusu yapılamayacağından)  bakımından bağdaşmazlık (incompatibility ratione materiae) gerekçesiyle kabul edilemez bulunur. 
Doğru cevap D'dir.

119-) Devletin hukuki işlemlerde taraf olabilmesi, mal varlığına sahip olması ve borçlanabilmesi ancak tüzel kişilik sayesinde mümkündür. Devlet, kamu hukuku tüzel kişisi olarak gerçek kişilerden bağımsız biçimde hak ve yükümlülüklere sahip olur. 
Doğru cevap B'dir.

120-) 6701 sayılı TİHEK Kanunu m.17'ye göre TİHEK'e başvurular; doğrudan Kuruma, valilik veya kaymakamlıklar aracılığıyla yapılabilir. Gerçek ve tüzel kişiler başvurabilir (B yanlış). Başvuru ücretsizdir (D yanlış). 
Doğru cevap E'dir.


15:35 - Soruları inceliyoruz...

15:20 - HMGS  sonuçları ne zaman açıklanacak?

HMGS  sonuçları 21 Mayıs'ta açıklanacaktır. Detayları buradan inceleyebilirsiniz. 

15:11 - HMGS'ye kaç kişi başvurdu?

HMGS'ye 12993 aday başvurdu. Başvuru detaylarına ve geçmiş HMGS sınavlarının istatistiklerine buradan ulaşabilirsiniz. 

14:00 - HMGS Temel Soru Kitapçıkları ve Cevap Anahtarları Yayımlandı

13:30 - Sınav sonrası çalışmalarımız başladı.

Sınav sonrası değerlendirmeleri bu sayfamızda sizlerle paylaşacağız. Soruların detaylarını sunacak, tüm duyuruları da sağlayacağız. Takipte kalabilirsiniz. 

İlgilenebileceğiniz Eğitimler

HUKUK MESLEKLERİNE GİRİŞ SINAVI UZAKTAN EĞİTİM PAKETİ

Başlangıç Tarihi:
29 Mart 2026
Süre:
500+ Saat

ONLINE HMGS KAMPI

Başlangıç Tarihi:
HEMEN TANIMLANIR
Süre:
140+ Saat

İlginizi Çekebilecek Makaleler

2026-02-28
Detaylar makalemizde...
2026-01-01
Detaylar makalemizde